Efsanesi patrona, cefas\u0131 emek\u00e7iye!<\/p>\n
Art\u0131k \u00fclkemizde de beklenen “Black Friday” g\u00fcn\u00fc geldi. \u0130\u015fin pazarlama hileleri bir yana, bir de bug\u00fcnlerin cefas\u0131n\u0131 \u00e7eken emek\u00e7iler var. Yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar “kara g\u00fcnlerini” anlat\u0131yor…<\/p>\n
HABER MERKEZ\u0130<\/p>\n
27.11.2020
\nBlack Friday (Kara Cuma) T\u00fcrkiye\u2019deki adland\u0131rmalar\u0131yla \u2018Efsane Cuma\u2019, \u2018\u015eahane Cuma\u2019 her y\u0131l kas\u0131m ay\u0131nda cafcafl\u0131 reklamlarla duyuruluyor. Bu sene pandemi dolay\u0131s\u0131yla \u00f6zellikle online sat\u0131\u015f sitelerinin her yerde insanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcne soktuklar\u0131 reklamlarla duyurduklar\u0131 indirimler kas\u0131m\u0131n son haftas\u0131nda ba\u015fl\u0131yor ama as\u0131l olarak 27 Kas\u0131m\u2019da patlama yap\u0131yor. \u00c7ok ciddi sat\u0131\u015flar yap\u0131l\u0131yor bu d\u00f6nemde fakat biliyoruz ki asl\u0131nda indirimlerde ciddi bir aldatmaca var. Ger\u00e7ek indirimler anlam\u0131na gelmese bile yarat\u0131lan hava dolay\u0131s\u0131yla bu d\u00f6nemlerde sat\u0131\u015flar fazlaca art\u0131yor. <\/p>\n
Bu art\u0131\u015flar tabiki patronlar\u0131n cebine k\u00e2r olarak geri d\u00f6n\u00fcyor. Yapt\u0131klar\u0131 birka\u00e7 reklam, g\u00f6stermelik indirimler ve emek\u00e7ilerin tepesine \u00e7\u00f6ken yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fma bask\u0131s\u0131 ile elde ettikleri kazan\u00e7 sebebiyle asl\u0131nda bu d\u00f6nem patronlar i\u00e7in \u015fahane ge\u00e7iyor. <\/p>\n
Peki reklamlara yans\u0131mayan tarafta neler oluyor? \u00d6zellikle pandemi dolay\u0131s\u0131yla artan online sat\u0131\u015flar indirimle de birle\u015fince online sat\u0131\u015flar\u0131n g\u00f6r\u00fcnmeyen taraf\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan onca emek\u00e7i bu yo\u011funlu\u011fu nas\u0131l kar\u015f\u0131l\u0131yor?<\/p>\n
Yak\u0131n zamanda kurulu\u015funu ilan eden Birlik Sendikas\u0131 indirim d\u00f6nemlerinin g\u00f6r\u00fcnmeyen taraf\u0131nda as\u0131l y\u00fck\u00fc ta\u015f\u0131yanlardan yaz\u0131l\u0131m emek\u00e7ilerine \u00e7a\u011fr\u0131 yapt\u0131 \u201cbir araya gelin, sendikal\u0131 olun, dayan\u0131\u015fmam\u0131z\u0131 b\u00fcy\u00fctelim\u201d dedi. Bizde bu \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n muhattab\u0131 yaz\u0131l\u0131m emek\u00e7ilerine Black Friday d\u00f6nemini sorduk.<\/p>\n
\u00d6ncelikli sizi tan\u0131yal\u0131m. Nerede \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz, ne kadar s\u00fcre online sat\u0131\u015f firmalar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131n\u0131z?
\nEmel: Merhaba, ben Emel. 3 y\u0131l bir e-ticaret firmas\u0131nda \u00e7e\u015fitli departmanlarda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m, \u015fu anda farkl\u0131 bir sekt\u00f6rde yaz\u0131l\u0131m projelerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.<\/p>\n
Aysel: Yakla\u015f\u0131k olarak 4 bu\u00e7uk y\u0131ld\u0131r yaz\u0131l\u0131mc\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum, yakla\u015f\u0131k bir y\u0131la yak\u0131n bir s\u00fcredir de bu alanda bilinen bir markan\u0131n b\u00fcnyesinde i\u015f hayat\u0131ma devam ediyorum.<\/p>\n
\u00c7a\u011fr\u0131: Bir saat firmas\u0131nda yakla\u015f\u0131k 3 senedir online sat\u0131\u015f k\u0131sm\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.<\/p>\n
Bir s\u00fcredir \u00fclkemizde de Black Friday (Kara Cuma) indirimleri yap\u0131l\u0131yor. Online sat\u0131\u015f son y\u0131llarda zaten daha \u00e7ok tercih edilen bir y\u00f6ntem haline gelmi\u015fti, \u015fimdi pandemi ko\u015fullar\u0131 bu tercihi daha da art\u0131rd\u0131. Siz ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz Black Friday hakk\u0131nda?
\nEmel: Black Friday kampanyas\u0131 online sat\u0131\u015ftan ba\u015flay\u0131p bir\u00e7ok sekt\u00f6re yay\u0131lm\u0131\u015f durumda. Firmalar\u0131n kazanc\u0131 i\u00e7in her yerde reklam g\u00f6r\u00fcp ihtiyac\u0131m\u0131z d\u0131\u015f\u0131 t\u00fcketime zorlanmaktan bunalm\u0131\u015f durumday\u0131z. Kendim de bu i\u015fin arka plan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fum i\u00e7in indirimlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun ger\u00e7ek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorum.<\/p>\n
Aysel: Black Friday d\u00f6nemi yani Kas\u0131m ay\u0131 olarak de\u011ferlendirdi\u011fimde esas\u0131nda bizde \u00e7ok fazla sorun olmad\u0131. Nisbeten rahat\u0131z, gece \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 vs yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zamanlar oluyor, bu durumda bir \u00f6nceki gece ne kadar \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ysak ertesi g\u00fcn i\u015fe ge\u00e7 ba\u015fl\u0131yoruz. Benim sorun olarak nitelendirebilece\u011fim k\u0131s\u0131m asl\u0131nda bu d\u00f6nemin \u00f6ncesi olabilir; \u015f\u00f6yle ki bu d\u00f6neme haz\u0131rlanmak i\u00e7in normal h\u0131z\u0131m\u0131z\u0131n \u00fczerinde tak\u0131ma i\u015f al\u0131nd\u0131. Bu da tak\u0131m\u0131 mental anlamda ciddi anlamda etkiledi. \u0130\u015f yeti\u015ftirme kayg\u0131s\u0131 ile bazen ek mesai yap\u0131ld\u0131. <\/p>\n
\u00c7a\u011fr\u0131: Kendileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan kulland\u0131klar\u0131 harika bir pazarlama alan\u0131 oldu. M\u00fc\u015fteriler art\u0131k al\u0131\u015fveri\u015fleri bu d\u00f6neme yak\u0131n zamanlarda ise erteleyip bu d\u00f6nem i\u00e7erisinde daha uyguna almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Tabiki etiket oynamas\u0131 \u00e7ok oluyor, maalesef asl\u0131nda abart\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar indirimler olmuyor.<\/p>\n
Black Friday T\u00fcrkiye\u2019de Efsane Cuma ya da \u015eahane Cuma olarak kullan\u0131l\u0131yor. Her yerde \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck online sat\u0131\u015f sitelerinin \u2018Efsane Cuma\u2019 reklamlar\u0131 var. Black Friday s\u00fcsl\u00fc reklamlarda g\u00f6r\u00fcnmeyen, arkada \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in ne ifade ediyor?
\nEmel: Black friday \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda tam bir eziyet oluyor. Yeterli personel, stok ve altyap\u0131 sa\u011flanmadan kapasite \u00fczerinde sipari\u015f al\u0131n\u0131yor. Ciro bask\u0131s\u0131yla mant\u0131ks\u0131z kampanyalar yap\u0131lmaya zorlan\u0131yor ve sonra \u00e7al\u0131\u015fanlar bunun ac\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ekiyor. Biz zaten \u00e7ok yo\u011fun \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bu kampanyalar bize katlan\u0131lmaz mesailer, daha fazla bask\u0131 ve stres olarak yans\u0131yor. Ofiste sabahlamak, i\u015f tan\u0131m\u0131m\u0131z\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda i\u015fler yapmak, \u00e7\u0131kan teknik ve s\u00fcre\u00e7sel problemleri an\u0131nda \u00e7\u00f6zmeye haz\u0131r bulunmak zorunda kal\u0131yoruz. Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda elimize hi\u00e7bir \u015fey ge\u00e7memesi de cabas\u0131… <\/p>\n
Aysel: \u015eunu belirtmem laz\u0131m; bu yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ne kadar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 al\u0131yoruz noktas\u0131 tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k. Yani evet kendimizden yeri geldi\u011finde \u00f6d\u00fcn veriyoruz ama bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bizim i\u00e7in nedir? Fazla mesai yaparsak herhangi bir \u00fccret alm\u0131yoruz. Black Friday sonras\u0131nda bize verilen bir g\u00fcnl\u00fck izin var. Y\u0131ll\u0131k ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir prim var, bu prim performans notu ile belirleniyor. Bu tarz ek \u00e7al\u0131\u015fmalar tabi ki performans dahilinde de\u011fil ama bazen \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z projeler ve bu projelerin ak\u0131beti tabii ki belirleyici bir fakt\u00f6r. Black Friday sonras\u0131 d\u00f6nemde de genel olarak bir rahatl\u0131k oluyor i\u015flerde. <\/p>\n
\u00c7a\u011fr\u0131: Kesinlikle \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in kara bir d\u00f6nem. Uzun s\u00fcren ve molas\u0131z mesai d\u00f6nemleri bizi sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na kadar s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor ve \u00fcstelik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da alabilirsen \u015fansl\u0131s\u0131n.<\/p>\n
Yak\u0131n zamanda kurulu\u015funu ilan eden Birlik Sendikas\u0131 Black Friday dolay\u0131s\u0131yla yaz\u0131l\u0131mc\u0131lara \u00e7a\u011fr\u0131 yapt\u0131. \u0130ndirim g\u00fcnlerinde fazla mesaiye maruz kalan bunun \u00fccretini dahi alamayan yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar Birlik Sendikas\u0131\u2019na \u00fcye olun dedi. Yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar i\u00e7in b\u00f6yle bir \u00f6rg\u00fctlenme \u00e7ok yeni ve b\u00f6yle \u00e7a\u011fr\u0131lar yapan da pek yok asl\u0131nda. Bu sizin i\u00e7in ne ifade ediyor, \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz?
\nEmel: Hepimiz ayn\u0131 sorunlar\u0131 ya\u015f\u0131yorken bireysel olarak hakk\u0131m\u0131z\u0131 arayam\u0131yoruz, arasak da mimleniyor ve mobbinge maruz kal\u0131yoruz. Sesimizi tek ba\u015f\u0131na \u00e7\u0131karmaya korkuyoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u015fsizlik d\u0131\u015far\u0131da bizi bekliyor. Dedi\u011finiz gibi b\u00f6yle bir bilin\u00e7le \u00e7a\u011fr\u0131 yapan kimse olmad\u0131 \u015fu ana kadar, bu durumlar o kadar normalle\u015ftirilmi\u015f ki, kimse yad\u0131rgam\u0131yor bile. Bu d\u00f6nemdeki \u00e7aresizlik hissi Birlik Sendikas\u0131\u2019n\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131yla biraz daha hafifledi. \u0130stifa etmek ve yeni i\u015f aramak, 2-3 yilda bir s\u00fcrekli i\u015f de\u011fi\u015ftirmek ve tekrardan hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011framak yerine i\u015fim elimdeyken haklar\u0131ma sahip \u00e7\u0131kabilirim dedim ve \u00fcye oldum sendikaya. Kendimi daha g\u00fc\u00e7l\u00fc hissettim. <\/p>\n
Aysel: Genel anlamda g\u00fczel bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum ve bununla birlikte asl\u0131nda yaz\u0131l\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k bir \u015fey. Bu sebeple insanlar ilk etapta biraz mesafeli durabilir. Benim fikrim insanlar\u0131n \u00f6ncelikle do\u011fru \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekli nedir konusunda bilin\u00e7lenmesi gere\u011fi. T\u00fcrkiye\u2019de fazla mesai veya kendinden \u00f6d\u00fcn vermek bu i\u015fin do\u011fas\u0131 gibi kabul g\u00f6r\u00fcyor. \u00d6ncelikle bunu y\u0131kmak gerekir. Fazla mesai i\u00e7in bir\u00e7ok \u015firketin s\u00f6zle\u015fmesinde yer alan \u00fcst s\u0131n\u0131r e\u015fi\u011fi var i\u015fveren \u015fu kadar saate kadar ek \u00fccret vermeden \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilir. Bu bildi\u011fim kadar hukuksuz olan ama herkesin kabul etti\u011fi bir \u015fey. Fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in bu konularda ciddi rahats\u0131zl\u0131k ya\u015fayan kimselerin sorunlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a konu\u015fulabiliyor olmas\u0131 ve bu sorunlar\u0131n bir \u00e7\u0131kt\u0131ya ba\u011flanmas\u0131 insanlar i\u00e7in cesaret verici olacakt\u0131r. Bir \u00e7ok ki\u015finin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ve tutumunu de\u011fi\u015ftirecektir. Bu sebeple bu sendikay\u0131 iyi bir giri\u015fim olarak buluyorum. <\/p>\n
\u00c7a\u011fr\u0131: Ben en ba\u015ftan beri bu sekt\u00f6r\u00fcn kesinlikle bir sendikas\u0131 olmas\u0131 gerekli oldu\u011funu savunuyorum ve bu t\u00fcr kampanya s\u00fcre\u00e7lerinde mesai \u00fccretleri hakt\u0131r ve bunlara sahip \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r. Birlik Sendikas\u0131 da bunlara sahip \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ben de sendikal\u0131 oldum. <\/p>\n
\n\ud83d\udce2Yaz\u0131l\u0131m emek\u00e7ileri #efsanecuma<\/a> s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne mahkum de\u011fil!<\/p>\n
\ud83d\udd34#BirlikSendikas\u0131<\/a> t\u00fcm yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 hak gasplar\u0131na, fazla mesai s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne kar\u015f\u0131 dayan\u0131\u015fmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor!@hepsiburada<\/a> @Trendyol<\/a> #BlackFriday<\/a> #hepsiburada<\/a> #trendyol<\/a> pic.twitter.com\/uXnDQOormZ<\/a><\/p>\n
— Birlik Sendikas\u0131 (@birliksendikasi) November 23, 2020<\/a><\/p><\/blockquote>\n