COVID-19 salg\u0131n\u0131 s\u0131ras\u0131nda yaz\u0131l\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeni birdenbire en yayg\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imi haline geldi. Hem salg\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 yava\u015flatt\u0131\u011f\u0131 hem de emek\u00e7ilerin g\u00fcvenli bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sekt\u00f6rde neredeyse sorgusuz sualsiz kabul g\u00f6rd\u00fc. Ancak uzaktan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n art\u0131lar\u0131 ve eksilerinin detayl\u0131 bir \u015fekilde anla\u015f\u0131lmas\u0131 yaz\u0131l\u0131m emek\u00e7ilerinin uzun vadeli \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruyabilmeleri i\u00e7in zorunlu hale geldi, zira uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma bir\u00e7ok \u015firkette kal\u0131c\u0131 olacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu yaz\u0131da ILO\u2019nun uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmadan k\u0131saca bahsettikten sonra sekt\u00f6rde faaliyet g\u00f6steren Birlik Sendikas\u0131 ve Tez-Koop-\u0130\u015f Sendikas\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini alaca\u011f\u0131z.<\/em><\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de ilk COVID-19 vakas\u0131n\u0131n duyurulmas\u0131n\u0131n \u00fczerinden bir y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcre ge\u00e7ti. Hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7an vir\u00fcs\u00fcn havadan bula\u015fmas\u0131 nedeniyle akla ilk gelen korunma \u00f6nlemlerinden biri i\u015fyerine gitmeden de \u00e7al\u0131\u015fabilen emek\u00e7ilerin evlerinden \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yd\u0131. Bu acil durum \u00f6ncesinde uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma kavram\u0131 akl\u0131m\u0131za sadece baz\u0131 durumlarda gelirdi. Ofis d\u0131\u015f\u0131nda bulundu\u011fumuz ama baz\u0131 cihazlara bak\u0131m veya y\u00f6netim g\u00f6revleri i\u00e7in hemen ula\u015fmam\u0131z gerekti\u011fi durumlarda e\u011fer m\u00fcmk\u00fcnse evimizdeki bilgisayarlardan eri\u015fip gerekli i\u015fleri yapar, ofise gitme derdinden kurtulmu\u015f olurduk. Bu \u00e7abalar\u0131m\u0131z bizi zahmetten kurtaran bir uygulama gibi g\u00f6r\u00fcnse de g\u00fcn\u00fcn sonunda kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 verilmeyen fazladan mesailerden bir ba\u015fkas\u0131 olarak ge\u00e7er giderdi. Baz\u0131 i\u015fyerleri ise \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde bitmeyen i\u015fleri evden yapmaya zorlayarak uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma teknolojilerini k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131rd\u0131.<\/p>\n S\u00fcrekli olarak bu \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fanlar ise, yani i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak uzaktan \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlar ise istisnayd\u0131. Ancak salg\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131yla birlikte yaz\u0131l\u0131m sekt\u00f6r\u00fcndeki bir\u00e7ok i\u015fveren uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczenine h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ge\u00e7i\u015f yapt\u0131. Sekt\u00f6rde \u00e7al\u0131\u015fan emek\u00e7iler olarak hem salg\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 yava\u015flatmaya destek vermek ad\u0131na, hem de hastal\u0131ktan korunmak ad\u0131na bu de\u011fi\u015fiklik \u00fczerine \u00e7ok da d\u00fc\u015f\u00fcnmeye f\u0131rsat bulamadan kabullendik. \u00d6nce bu zoraki birlikteli\u011fin iyi yanlar\u0131n\u0131 ke\u015ffettik. Mesela i\u015fyerine gitmek gerekmedi\u011fi i\u00e7in \u00f6zellikle metropollerde \u00e7ok fazla zaman alan ula\u015f\u0131m derdinden kurtulmu\u015ftuk. Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zamanlarda g\u00fcn\u00fcn en a\u015fa\u011f\u0131 sekiz saati i\u015fte oldu\u011fumuz i\u00e7in ailemizle zaman ge\u00e7irmek sadece ak\u015fam saatlerine kal\u0131yordu, \u015fimdi ise evde hep beraber bir aile saadeti ya\u015fayabiliyorduk.<\/p>\n Zaman ilerledik\u00e7e uzaktan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015fka y\u00f6nlerini de ke\u015ffetmeye ba\u015flad\u0131k. \u00d6rne\u011fin ev ve i\u015f ya\u015fam\u0131n\u0131n birbirine girmesi can\u0131m\u0131z\u0131 s\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Ula\u015f\u0131ma harcad\u0131\u011f\u0131m\u0131z vakit art\u0131k bizim diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorduk, ama i\u015fveren a\u00e7\u0131s\u0131ndan bo\u015fa \u00e7\u0131kan bu zamanlar, \u00e7al\u0131\u015f\u0131labilecek fazladan zaman anlam\u0131na gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ne tam olarak evde ne de tam olarak i\u015fte olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in de ofiste \u00e7ok da etkilemeyecek ufak sorunlar uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeninde biraz daha m\u0131 fazla strese yol a\u00e7\u0131yordu ne?<\/p>\n Bu g\u00f6zlemlerin az say\u0131da baz\u0131 olaya veya ki\u015fiye \u00f6zg\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 merak edip bu konuda yap\u0131lm\u0131\u015f bir ara\u015ft\u0131rma veya de\u011ferlendirme yaz\u0131s\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak istedim. \u0130lk olarak ILO\u2019nun iki raporuna rastlad\u0131m (ILO, 2021; Dedeo\u011flu, 2021). Anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla raporlar COVID-19 salg\u0131n\u0131 \u00f6ncesinde haz\u0131rlanmaya ba\u015flam\u0131\u015f. Bundan dolay\u0131 COVID-19 s\u00fcreci detayl\u0131 bir \u015fekilde ele al\u0131nm\u0131yor. Sadece birinin giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde COVID-19 salg\u0131n\u0131n etkileri k\u0131sa da olsa incelenmi\u015f (ILO, 2021).<\/p>\n Raporlara g\u00f6re 2019 verilerine g\u00f6re d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda 290 milyon ki\u015fi uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeninde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yormu\u015f ve yava\u015f da olsa yayg\u0131nla\u015fma e\u011filimindeymi\u015f. Salg\u0131nla birlikte bu s\u00fcre\u00e7 \u00e7ok h\u0131zlanm\u0131\u015f. \u00c7o\u011fu \u00fclkede uzaktan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n oran\u0131 %10\u2019un alt\u0131ndaym\u0131\u015f. Ama 13 \u00fclkede %15\u2019in \u00fczerindeymi\u015f ve t\u00fcm uzaktan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n %65\u2019i Asya ve Pasifik Okyanusu b\u00f6lgelerindeki \u00fclkelerde ya\u015f\u0131yorlarm\u0131\u015f.<\/p>\n Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re daha k\u0131sa i\u015fe gidi\u015f-geli\u015f s\u00fcreleri, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ofisteki dikkat da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 unsurlardan uzaktayken i\u015f g\u00f6revlerine daha iyi odaklanabilmeleri ve i\u015f-aile ya\u015fam\u0131 dengesinin daha iyi kurulmas\u0131 gibi avantajlar g\u00f6zlemlenirken, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k ve i\u015f arkada\u015flar\u0131yla temas kayb\u0131 da olumsuz y\u00f6nleriymi\u015f.<\/p>\n Ba\u015fka bir g\u00f6zlem ise bizim durumumuzu do\u011frudan ilgilendiriyor: \u2018freelancer\u2019lar daha az \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in girdikleri bu \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeninde neredeyse her zaman daha fazla \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda kalm\u0131\u015flar (Dedeo\u011flu, 2021: 29).<\/p>\n COVID-19 sonras\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma<\/strong><\/p>\n Ancak bu raporlarda sunulan g\u00f6zlemler, COVID-19 \u00f6ncesi uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeniyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131yor. Hem bu g\u00f6zlemlerin COVID-19 sonras\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma pratikleriyle ba\u011f\u0131n\u0131 kurmak hem de T\u00fcrkiye\u2019deki emek \u00f6rg\u00fctlerinin konuya bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in Birlik ve Tez-Koop-\u0130\u015f sendikalar\u0131yla ba\u011flant\u0131ya ge\u00e7ip g\u00f6r\u00fc\u015flerini almak istedim. A\u015fa\u011f\u0131da\u00a0Birlik Sendikas\u0131 Genel Sekreteri Banu Y\u0131ld\u0131r\u0131m<\/strong>\u00a0ve\u00a0Tez-Koop-\u0130\u015f Sendikas\u0131 Genel \u00d6rg\u00fctlenme Sekreteri \u00c7a\u011fda\u015f Duyar<\/strong>\u00a0ile yapt\u0131\u011f\u0131m k\u0131sa s\u00f6yle\u015fiyi bulabilirsiniz.<\/p>\n Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma emek\u00e7ilerin yarar\u0131na m\u0131d\u0131r, zarar\u0131na m\u0131d\u0131r? \u00d6zellikle yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar aras\u0131nda bu konuda bir kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 var gibi.<\/strong><\/p>\n Banu Y\u0131ld\u0131r\u0131m:<\/strong>\u00a0Evet bu konu salg\u0131n ba\u015f\u0131nda \u00f6zellikle emek\u00e7iler aras\u0131nda bir kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na sebep oldu. Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma ile evden \u00e7\u0131kmama durumu vir\u00fcse maruziyeti azaltan sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcvenli bir ortam sa\u011flayan bir uygulama. Bu pek \u00e7ok meslekta\u015f\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan elbette olumlu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Ancak birazdan de\u011finece\u011fim boyutlar\u0131yla birlikte de\u011ferlendirmemiz gerekiyor.<\/p>\n Salg\u0131n ba\u015f\u0131nda d\u00fczg\u00fcn bir izolasyon, evden \u00e7al\u0131\u015fma gibi y\u00f6ntemlerle birlikte salg\u0131n durdurulabilirdi. Fakat bu bir belki iki ayl\u0131k bir s\u00fcre. Sonras\u0131nda g\u00f6rd\u00fck ki sermaye, patronlar salg\u0131n\u0131 kullanarak emek\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan kazan\u0131m anlam\u0131na gelen pek \u00e7ok \u015feyi geri ald\u0131lar.\u00a0 Devlet de buna salg\u0131n\u0131 uzatarak, k\u00f6t\u00fc y\u00f6neterek destek oldu. Yani asl\u0131nda uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma ve bu s\u0131rada ya\u015fanan hak gasplar\u0131, 8 saatlik i\u015f g\u00fcn\u00fc gibi \u00f6nemli bir kazan\u0131m\u0131n uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma ile ortadan kald\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 bununla ba\u011flant\u0131l\u0131. Rakamlara da yans\u0131yan \u015fekilde patronlar\u0131n salg\u0131n d\u00f6neminden k\u00e2rl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Biz ise emek\u00e7ilerin uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma konusunda kafas\u0131 m\u0131 kar\u0131\u015f\u0131k diye konu\u015fuyoruz. Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n\u00a0 bug\u00fcn esnek \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bir bi\u00e7imi olarak nas\u0131l bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc oldu\u011funu, yaratt\u0131\u011f\u0131 hak gasplar\u0131n\u0131 biliyoruz, g\u00f6r\u00fcyoruz. Bununla m\u00fccadele etmek zorunday\u0131z. Birlik Sendikas\u0131\u2019n\u0131n uzaktan \u00e7al\u0131\u015fmaya bak\u0131\u015f\u0131 bu.<\/p>\n \u00c7a\u011fda\u015f Duyar:<\/strong>\u00a0Pandemi \u00f6ncesinde sermaye a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayal gibi gelen uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeni salg\u0131nla birlikte bir anda hayat\u0131m\u0131za girdi. Do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak ofis\/ mek\u00e2n, ula\u015f\u0131m, yemek gibi maliyetleri neredeyse ortadan kald\u0131ran, \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinde ciddi esneklik sa\u011flayan, dijital denetimle emek s\u00fcrecindeki denetimi mek\u00e2nsal olmaktan \u00e7\u0131karan uzaktan\/evden \u00e7al\u0131\u015fma modeli i\u015fverenler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bulunmaz bir \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeni sa\u011flad\u0131.<\/p>\n \u0130\u015f\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma ciddi bir belirsizlik ve s\u0131k\u0131 bir denetim anlam\u0131na geliyor. Her \u015feyden \u00f6nce bir ofiste\/i\u015fyerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olmak mesainin ba\u015flama biti\u015f saatleri, fazla mesai hesaplamas\u0131, dinlenme zaman\u0131 gibi durumlarda netlik sa\u011fl\u0131yordu. Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma ise i\u015f ve zaman ayr\u0131m\u0131n\u0131 tamamen ortadan kald\u0131r\u0131yor. Mesai kavram\u0131 belirsizle\u015fiyor, dinlenme zamanlar\u0131 ortadan kalk\u0131yor, i\u015f y\u00fck\u00fc ciddi oranda art\u0131yor. Bir de tabi evde olmaktan kaynakl\u0131 i\u015f\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan artan maliyetler var. \u0130nternet, elektrik, g\u0131da masraflar\u0131na y\u00f6nelik i\u015fverenler \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na herhangi bir destekte bulunmuyor. Bu giderler do\u011frudan i\u015f\u00e7ilerin s\u0131rt\u0131na y\u00fckleniyor. Bir de uzaktan \u00e7al\u0131\u015fmadan dolayl\u0131 olarak etkilenen emek\u00e7iler var. \u00c7al\u0131\u015fma mek\u00e2nlar\u0131n\u0131n temizli\u011fini yapanlar, mutfak g\u00f6revlileri, g\u00fcvenlik g\u00f6revlileri. Bu kesimlerin ne olaca\u011f\u0131na dair belirsizlik s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra uzaktan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bir de toplumsal cinsiyet y\u00f6n\u00fc var. Kad\u0131nlar ve erkekler a\u00e7\u0131s\u0131ndan evden \u00e7al\u0131\u015fma farkl\u0131 deneyimleniyor. Cinsiyet\u00e7i i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc nedeniyle kad\u0131nlar\u0131n ev i\u00e7inde y\u00fcklenmi\u015f olduklar\u0131 sorumluluklar evden \u00e7al\u0131\u015fmayla birlikte daha da artm\u0131\u015f, mesai kavram\u0131 tamamen ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131nlar bir yandan bilgisayar\/telefon ba\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmakta, bir yandan da evin d\u00f6ng\u00fcs\u00fc i\u00e7erisinde \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131, yemek gibi \u00e7ok say\u0131da i\u015fi yapmak zorunda kalmaktad\u0131r.<\/p>\n COVID-19 salg\u0131n\u0131 sonras\u0131nda emek\u00e7ilere dayat\u0131lan bir\u00e7ok durum oldu. Sorgusuz sualsiz uzaktan \u00e7al\u0131\u015fmaya ge\u00e7mek de bunlardan biri. Sendika olarak bu s\u00fcreci nas\u0131l ele al\u0131yorsunuz?<\/strong><\/p>\n Banu Y\u0131ld\u0131r\u0131m:\u00a0\u00a0<\/strong>Sadece uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma de\u011fil sorgusuz sualsiz ge\u00e7ilen. \u00dccretsiz izin, k\u0131sa \u00e7al\u0131\u015fma gibi uygulamalarda da emek\u00e7ilere sorulmad\u0131. Yak\u0131n zamanda uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma konusunda yay\u0131mlanan bir y\u00f6netmelik ile uzaktan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yasal ad\u0131m\u0131n\u0131 da atm\u0131\u015f oldular. Bu y\u00f6netmelik \u00e7ok iyi g\u00f6sterdi ki patronlar uzaktan \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 seviyor ve devletin patronlara bu alanda her t\u00fcrl\u00fc deste\u011fi sunuyor. Y\u00f6netmelik, \u00e7ok \u015fey s\u00f6yl\u00fcyor ama ucu a\u00e7\u0131k \u015feyler bunlar. Y\u00f6netmelikte s\u0131n\u0131rlar belli olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde emek\u00e7iler aleyhine pek \u00e7ok haks\u0131zl\u0131\u011fa sebep olacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n uzaktan \u00e7al\u0131\u015fmaya ge\u00e7irilmesi ile ilgili de inisiyatifi patronlara b\u0131rak\u0131yor asl\u0131nda. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u0131n\u0131r\u0131 belli olmayan her bir yasa maddesi biliyoruz ki \u00fclkemizde patronlar lehine i\u015fliyor. Biz bu y\u00f6netmelik yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerde eylem yapt\u0131k. Birlik Sendikas\u0131\u2019n\u0131n\u00a0 da \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131yla uzaktan \u00e7al\u0131\u015fan emek\u00e7iler bir araya geldiler ve y\u00f6netmeli\u011fe itiraz ettiler. Taleplerini dile getirdiler. Biz bu taleplerin takip\u00e7isiyiz.<\/p>\n Sendikam\u0131z uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma konusunda da emek\u00e7ilerin bir araya gelmesi, haklar\u0131n\u0131 almas\u0131 i\u00e7in\u00a0 \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131yor. Bug\u00fcn emek\u00e7ilerin kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131na sahip \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in dahi bir araya gelmesi, \u00f6rg\u00fctlenmesi gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma bize bunu g\u00f6sterdi. Emek\u00e7ileri yaln\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131yorlar, kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131na el koyuyorlar. Onlar haklar\u0131m\u0131za el koyduk\u00e7a emek\u00e7iler daha da yaln\u0131zla\u015f\u0131yor. Bu d\u00f6ng\u00fc birbirini besliyor. Buradan \u00e7\u0131kman\u0131n yolu da bir araya gelmek, birlikte olmak, sorunlar\u0131m\u0131z\u0131 konu\u015fmak ve \u00f6rg\u00fctlenmek. \u00d6zellikle de uzaktan \u00e7al\u0131\u015fan emek\u00e7iler s\u00f6z konusuysa!<\/p>\n Emek\u00e7ileri evlere kapat\u0131p yaln\u0131zla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fanlara inat daha da fazla bir araya gelmenin yollar\u0131n\u0131 bulmak gerekiyor.<\/p>\n \u00c7a\u011fda\u015f\u00a0Duyar:<\/strong>\u00a0Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fmaya ge\u00e7en i\u015f\u00e7iler ba\u015flang\u0131\u00e7ta toplu ula\u015f\u0131m kullanmad\u0131klar\u0131, i\u015fyerine gitmedikleri i\u00e7in olumlu bir duyguya kap\u0131lm\u0131\u015f ancak zamanla yaln\u0131z \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n getirmi\u015f oldu\u011fu s\u0131k\u0131nt\u0131larla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Her \u015feyden \u00f6nce i\u015fyeri \u00e7al\u0131\u015fanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir sosyalle\u015fme mek\u00e2n\u0131, \u00e7al\u0131\u015fanlar birbirleriyle etkile\u015fim halinde i\u015fyeri i\u00e7erisinde ya\u015fanan herhangi bir probleme de dayan\u0131\u015fma g\u00f6stererek yan\u0131t \u00fcretmekteler. Ancak evden \u00e7al\u0131\u015fmada her biri yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f durumda. Bu \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeni \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ciddi oranda yaln\u0131zla\u015ft\u0131rmakta \u00e7al\u0131\u015fanlar aras\u0131ndaki dayan\u0131\u015fmay\u0131 azaltmaktad\u0131r. Di\u011fer yandan mesainin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n giderek belirsizle\u015fmesi i\u015fin ya\u015fam \u00fczerindeki \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir alan kapsamas\u0131na, i\u015f stresinin g\u00fcn\u00fcn tamam\u0131na yay\u0131lmas\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n Yaz\u0131l\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde sendikal\u0131 olmak tek t\u00fck \u00f6rneklerin d\u0131\u015f\u0131nda pek akla gelmeyen bir \u015feydir. Baz\u0131 temel sorular konusunda kafam\u0131z kar\u0131\u015f\u0131k gibi: \u2018Yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar da emek\u00e7i midir? Bir m\u00fccadeleye ihtiya\u00e7lar\u0131 var m\u0131 ki?\u2019 vb. Bu sorular \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131zda bir engel olu\u015fturuyor mu? Bunu a\u015fmak i\u00e7in neler yap\u0131yorsunuz?<\/strong><\/p>\n Banu Y\u0131ld\u0131r\u0131m<\/strong>: Birlik Sendikas\u0131 10 No\u2019lu i\u015f kolunda faaliyet g\u00f6steriyor. Bu i\u015f kolunda hizmet sekt\u00f6r\u00fc \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 var. Geni\u015f bir profil asl\u0131nda. Yaz\u0131l\u0131mc\u0131lardan, ma\u011faza \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na, i\u015f\u00e7i avukatlardan \u00f6zel okul \u00f6\u011fretmenlerine. Bu i\u015fkolunda bamba\u015fka profilde emek\u00e7iler \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ama ortak bir nokta var, o da bu alan\u0131n \u00f6rg\u00fcts\u00fcz ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcye en a\u00e7\u0131k alanlardan biri olmas\u0131. Biz sendika olarak her bir alan\u0131 \u00f6zel olarak de\u011ferlendiriyoruz, uygun \u00f6rg\u00fctlenme ara\u00e7lar\u0131 \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Yaz\u0131l\u0131m emek\u00e7ileri de bunlardan biri. Bizi zorlayan noktalar elbette oluyor. Yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n g\u00f6rece y\u00fcksek maa\u015f almas\u0131 ya da \u00f6yle oldu\u011funun d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi. Ama bir yerden sonra bunun \u00f6neminin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck \u00e7\u00fcnk\u00fc bu sekt\u00f6rde fazla mesai, mobbing, yo\u011fun i\u015f bask\u0131s\u0131 kural haline gelmi\u015f durumda. Yaz\u0131l\u0131m emek\u00e7isi belki bir ma\u011faza \u00e7al\u0131\u015fan\u0131ndan daha fazla maa\u015f al\u0131p kendini ondan daha farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcyor ama g\u00fcn\u00fcn sonunda g\u00fcnde 12-13 saate varan mesailer yap\u0131yor ve fazla mesai \u00fccreti de alm\u0131yor. Bug\u00fcn plazalar\u0131n, yaz\u0131l\u0131m emek\u00e7ilerinin mobbing ile i\u015f bask\u0131s\u0131 ile bir s\u0131k\u0131\u015fmaya itildi\u011fini biliyoruz. Yaz\u0131l\u0131m emek\u00e7ileri de bunun fark\u0131nda bence. Kendilerini ne g\u00f6rd\u00fcklerinden ziyade \u00fczerlerindeki bask\u0131n\u0131n, ya\u015fad\u0131klar\u0131 haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n fark\u0131ndalar. Zaten onlar ya\u015f\u0131yor bunu. Dolay\u0131s\u0131yla burada \u00f6nemli olan emek\u00e7ilerin fazla mesai \u00fccreti i\u00e7in bir araya gelmesi, 8 saatlik i\u015f g\u00fcn\u00fcne sahip \u00e7\u0131kmas\u0131, mobbinge u\u011frad\u0131\u011f\u0131nda sessiz kalmamas\u0131. Emek\u00e7iler bunlar i\u00e7in bir araya geldi\u011finde sorunuzun yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131kmaz\u0131n da \u00f6nemi kalm\u0131yor. Birlik Sendikas\u0131 da bu bir araya geli\u015fi \u00f6nemsiyor, bunun adresi olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma konusuna d\u00f6nersek, k\u0131sa vadeli olarak emek\u00e7ilere \u00f6nerileriniz nelerdir? Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n zararlar\u0131ndan kendilerini bireysel olarak korumalar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 \u015firkette veya di\u011fer \u015firketlerden emek\u00e7ilerle bir araya gelip yapabilecekleri neler olabilir?<\/strong><\/p>\n Banu Y\u0131ld\u0131r\u0131m:\u00a0<\/strong>Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma, konu\u015ftu\u011fumuz gibi emek\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir m\u00fccadele konusu. Emek\u00e7ilerin bireysel olarak yapabilecekleri \u015feyler \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131. Bu y\u00fczden bir araya gelmek \u00e7ok \u00f6nemli. Bu sendikada olabilir, ba\u015fka yerlerde olabilir. Ama emek\u00e7iler mutlaka bir araya gelmeli. Neler yapabileceklerini birlikte konu\u015fmal\u0131 ve ad\u0131m atmal\u0131lar.\u00a0<\/strong>Biz hep s\u00f6yl\u00fcyoruz. Bir emek\u00e7i \u00f6rne\u011fin bizim sendikam\u0131za \u00fcye olduysa hemen i\u015f yerinde ba\u015fka kimi \u00fcye yapabilirim, nas\u0131l bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck ba\u015flatabilirim diye bakmal\u0131. Dedi\u011finiz gibi bireysel olarak yap\u0131labilecekler \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131. Sendikalarda da b\u00f6yle. Bir araya geldikten sonra ise yapacak \u00e7ok fazla \u015fey var. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fc \u00e7ok yo\u011fun ve \u00e7e\u015fitli. M\u00fccadele edilecek \u00e7ok fazla \u015fey var. Dolay\u0131s\u0131yla ilk olarak bu ad\u0131m\u0131 atmak ve m\u00fccadeleyi b\u00fcy\u00fctmek i\u00e7in \u00e7abalamak gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle oldu\u011funda s\u00fcre\u00e7lere de m\u00fcdahale edebilecek g\u00fcce sahip emek\u00e7iler. Daha b\u00fcy\u00fck bir \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck ile belki uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6netmeli\u011fine m\u00fcdahale edebilirdik. \u015eimdi bu m\u00fcdahale g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc b\u00fcy\u00fctmek i\u00e7in \u00e7abal\u0131yoruz. Yaln\u0131zca i\u015f yerlerindeki hak gasplar\u0131na kar\u015f\u0131 de\u011fil daha b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc ad\u0131mlara kar\u015f\u0131 da ses \u00e7\u0131karabilir emek\u00e7iler. Bunlar\u0131n hepsi de s\u00fcrekli vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi \u00f6rg\u00fctlenmekten ve bunu b\u00fcy\u00fctmek i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermekten ge\u00e7iyor.<\/p>\n Ayr\u0131ca haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma konusunda ya da \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131nda di\u011fer konularda sorusu olan sorunlar\u0131 olan yaz\u0131l\u0131m emek\u00e7ileri sendikam\u0131za ba\u015fvurabilir. Biz elimizden geldi\u011fi oranda hukuk\u00e7ular\u0131m\u0131z ve konunun uzmanlar\u0131 ile Birlik Sendikas\u0131\u2019na ba\u015fvuran emek\u00e7ilerin soru ve sorunlar\u0131na yan\u0131t vermeye, onlara yol g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Sendikam\u0131z ileti\u015fim bilgilerine ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131za da birliksendikasi.org adresinden ula\u015f\u0131labilir.<\/p>\n \u00c7a\u011fda\u015f\u00a0Duyar:<\/strong>\u00a010 Mart 2021 tarihinde yay\u0131nlanan \u201cUzaktan \u00c7al\u0131\u015fma Y\u00f6netmeli\u011fi\u201d ne g\u00f6re; uzaktan \u00e7al\u0131\u015fmaya ili\u015fkin i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde yap\u0131l\u0131r ve s\u00f6zle\u015fmede; i\u015fin tan\u0131m\u0131, yap\u0131lma \u015fekli, i\u015fin s\u00fcresi ve yeri, \u00fccret ve \u00fccretin \u00f6denmesine ili\u015fkin hususlar, i\u015fveren taraf\u0131ndan sa\u011flanan i\u015f ara\u00e7lar\u0131, ekipman ve bunlar\u0131n korunmas\u0131na ili\u015fkin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler, i\u015fverenin i\u015f\u00e7iyle ileti\u015fim kurmas\u0131 ile genel ve \u00f6zel \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler yer almal\u0131d\u0131r. Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 mek\u00e2n ile ilgili d\u00fczenlemeler i\u015f yap\u0131lmaya ba\u015flamadan \u00f6nce tamamlanmal\u0131, bu d\u00fczenlemelerden kaynaklanan maliyetlerin kar\u015f\u0131lanma usul\u00fc, uzaktan \u00e7al\u0131\u015fan ile i\u015fveren taraf\u0131ndan birlikte belirlenir. Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n mal ve hizmet \u00fcretimi i\u00e7in gerekli malzeme ve i\u015f ara\u00e7lar\u0131n\u0131n i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinde aksi kararla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015fsa i\u015fveren taraf\u0131ndan sa\u011flanmas\u0131 esast\u0131r. Bu malzeme ve i\u015f ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kullan\u0131m esaslar\u0131 ile bak\u0131m ve onar\u0131m ko\u015fullar\u0131 a\u00e7\u0131k ve anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015fekilde uzaktan \u00e7al\u0131\u015fana bildirilmelidir. Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 zaman aral\u0131\u011f\u0131 ve s\u00fcresi i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinde belirtilir. Mevzuatta \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlamalara ba\u011fl\u0131 kalmak ko\u015fuluyla taraflarca \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131labilir. Fazla \u00e7al\u0131\u015fma i\u015fverenin yaz\u0131l\u0131 talebi \u00fczerine, i\u015f\u00e7inin kabul\u00fc ile mevzuat h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r..<\/p>\n Y\u00f6netmelikte yer alan ifadeler olduk\u00e7a mu\u011flak. Her \u015feyden \u00f6nce bu ifadelerin netle\u015ftirilmesi gerekiyor. Bu y\u00f6netmelik uzaktan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n detaylar\u0131n\u0131 belirlemek yerine i\u015fveren kar\u015f\u0131s\u0131nda dezavantajl\u0131 durumda olan i\u015f\u00e7iyi i\u015fverenin tek tarafl\u0131 haz\u0131rlayaca\u011f\u0131 uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma s\u00f6zle\u015fmesine mecbur b\u0131rakmaktad\u0131r. Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma ile ilgili kanun ve mevzuatlar, ILO standartlar\u0131na uygun olarak sendikalar\u0131n da g\u00f6r\u00fc\u015fleri al\u0131narak \u00e7al\u0131\u015fanlar lehine d\u00fczenlenmelidir.<\/p>\n Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n en yayg\u0131n oldu\u011fu kesimler beyaz yakal\u0131, b\u00fcro, plaza \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, yaz\u0131l\u0131mc\u0131lar, grafikerler\u2026 Bu kesimlere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00f6rg\u00fctlenme oranlar\u0131n\u0131n olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Ancak dijital d\u00fcnya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ortak sorunlarda yan yana gelmesi i\u00e7in bir tak\u0131m olanaklar da sunuyor. \u00c7evrimi\u00e7i olarak \u00e7al\u0131\u015fanlar yine \u00e7evrimi\u00e7i olarak di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlarla kolayl\u0131kla yan yana gelebilirler. Dijital toplant\u0131lar organize edebilir, online e\u011fitimler yapabilirler. Dijital alan\u0131 bir \u00f6rg\u00fctlenme sahas\u0131 olarak kullanabilirler. \u00d6zellikle pandemi d\u00f6neminde zorunlu mal ve hizmet \u00fcretiminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u015fyerlerinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 problemleri sosyal medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dile getiren ve \u00e7e\u015fitli formel ve informel \u00f6rg\u00fctlenmelerde yan yana gelen \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n deneyimi olduk\u00e7a \u00f6nemli. \u00dcstelik uzaktan \u00e7al\u0131\u015fanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu t\u00fcr \u00f6rg\u00fctlenmeler daha olanakl\u0131. Tabi burada sendikalara da b\u00fcy\u00fck roller d\u00fc\u015f\u00fcyor. Sendikam\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan pandemi d\u00f6neminde b\u00fcrolarda \u00e7al\u0131\u015fan \u00fcyelerimizin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 evden \u00e7al\u0131\u015fmaya ge\u00e7ti. Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fan \u00fcyelerimizin i\u015fyerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken alm\u0131\u015f olduklar\u0131 \u00fccret, ikramiye, giyim yard\u0131m\u0131, yemek yard\u0131m\u0131, sa\u011fl\u0131k yard\u0131m\u0131 vb. t\u00fcm haklar\u0131n\u0131 almaya devam etmesi, e\u011fer yol \u00fccreti \u00f6deniyor, servis kullan\u0131lm\u0131yorsa yol \u00fccreti de geni\u015f anlamda \u00fccret kavram\u0131n\u0131n i\u00e7ine girdi\u011fi i\u00e7in i\u015fverence \u00f6denmesi gereken yol \u00fccreti gibi mali ve sosyal haklar\u0131n\u0131n eksiksiz \u00f6denmesi i\u00e7in sendikam\u0131z da s\u00fcreci dikkatle izliyor. Yeni d\u00f6nem imzalayaca\u011f\u0131 s\u00f6zle\u015fmelere uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma ile ilgili h\u00fck\u00fcmler koyuyor. Pandemiyle birlikte \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131na h\u0131zl\u0131ca giren uzaktan \u00e7al\u0131\u015fmayla ilgili \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 korumaya y\u00f6nelik buna benzer tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n Kaynak: https:\/\/dergi.bmo.org.tr\/calisma-yasami\/uzaktan-calisma-hayir-mi-ser-mi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma: Hay\u0131r m\u0131 \u015fer mi? COVID-19 salg\u0131n\u0131 s\u0131ras\u0131nda yaz\u0131l\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde uzaktan \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeni birdenbire en yayg\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imi haline<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":2834,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[25,1,30],"tags":[],"class_list":["post-2833","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-basin","category-haber","category-yazilim-emekcileri"],"yoast_head":"\n